تأمین انرژی و مواد لازم برای فعالیت های ذهنی کودکان علاوه بر اینکه سلامت جسم آنها را تأمین می کند بلکه به آنها کمک می کند تا از ساعات حضور در کلاس ها بهترین بهره را ببرند و تمرکز حواس و یادگیری مطالب درسی به بالاترین حد ممکن خود برسد. این انرژی هم از طریق صبحانه که مهمترین وعده هایی که در زنگ تفریح دانش آموزان تهیه می شود بایستی تأمین گردد. توجه به تغذیه فرزندان از مهم ترین وظایف والدین است، زیرا فرهنگ و عادات غذایی در خانه شکل می گیرد و در مدرسه تثبیت می شود.

کودکان در این سنین وابستگی خود را به خانواده برای تأمین نیازهای تغذیه ای کاملا از دست نداده اند معلمان، مربیان، و دوستان جدید مدرسه اثرات چشمگیری در تغییر عادت های غذایی آنها دارد. تغذیه دانش آموز از هر جا که تهیه شود، نوع و کیفیت آن مهم است. این کیفیت تنها مربوط به مدرسه نیست.

تغذیه چه در خانه چه در مدرسه و چه در راه مدرسه باید مورد توجه قرار گیرد و این مسئله تنها از طریق آموزش صحیح به خانواده ها امکان پذیر است.

به دنبال نخوردن غذا در طی خواب شب، اگر دانش آموز صبحانه نخورد به دلیل پایین افتادن قند خون توانایی و شرایط لازم را برای یادگیری مطالب در مدرسه نخواهد داشت.

دانش آموزانی که صبحانه نمی خورند، کم دقت، خسته و بی حوصله اند و نمی توانند کمبود انرژی، ویتامین ها و املاح معدنی را با خوردن وعده های غذایی دیگر جبران کنند.

تهیه میان وعده های مناسب و مغذی نیز بسیار اهمیت دارد، زیرا ساعات نزدیک ظهر، کودک ممکن است گرسنه شود و این گرسنگی، نشستن سر کلاس را برای او غیرقابل تحمل می کند.

بنابراین مادران باید هر روز صبح، صبحانه کودک خود را قبل از اینکه به مدرسه برود، آماده کنند. وعده صبحانه نقش بسیار موثری در سلامت جسمی و فکری دانش آموزان دارد.

مواد غذایی مورد نیاز در این سنین:

میزان انرژی مورد نیاز کودکان مدرسه ای به دلیل تفاوت در اندازه بدن، میزان تحرک و سرعت رشد، متفاوت است و اگر انرژی مورد نیاز کودکان از طریق کوبوهیرات و چربی تأمین نشود، پروتئینی که باید صرف رشد و ترمیم بافت های بدن شود، برای تأمین انرژی به مصرف می رسد. اصولا دانش آموزان به ۳ وعده غذایی اصلی و ۲ میان وعده در طول روز نیاز دارند و باید از تمامی گروه های غذایی شامل شیر و لبنیات، گوشت و حبوبات، سبزیجات، میوه جات و گروه نان و غلات مصرف کنند و تعادل و تنوع غذایی در این سنین مهم است.

خوراکی های مضر:

افراط در مصرف شکلات و شیرینی به دلیل اینکه موجب بی اشتهایی و سیری کاذب در کودکان می شود و آنها را از مصرف غذاهای اصلی باز می دارد، موجب اختلال رشد در آنها خواهد شد.

بهتر است در منزل، شکلات و شیرینی نگه ندارید تا به این ترتیب، دسترسی دائمی کودکان به این نوع مواد کاهش یابد. از دادن شکلات و شیرینی به عنوان جایزه یا تغذیه به کودکان خودداری کنید.

مصرف بی رویه تنقلات کم ارزش، یکی دیگر از مشکلات دانش آموزان است. متأسفانه برخی تنقلات تجارتی مانند انواع پفک و چیپس به طور بی رویه از سوی کودکان و دانش آموزان مصرف می شوند.

مصرف پفک به خصوص قبل از وعده های غذایی به دلیل ایجاد سیری کاذب، کودکان را از خوردن غذاهای اصلی که باید مغذی مورد نیاز رشد کودک تأمین کنند، بازمی دارد. از سوی دیگر نمک، ذائقه کودک را به خوردن غذاهای شور عادت می دهد.

متخصصان تغذیه همواره به والدین توصیه می کنند که کودکان را به مصرف تنقلات سنتی مثل نخودچی و کشمش، گردو، بادام، پسته، گندم برشته، برنجک، عدس برشته شده، توت خشک، انجیر خشک و برگه ها تشویق کنند و سر سفره به جای نوشابه برای افراد خانواده از دوغ استفاده کنند.

والدین عزیز موارد ذیل را جهت بهبود تغذیه دانش آموزان مد نظر قرار دهید.

۱ در مورد کودکانی که صبحانه کافی نمی خورند بهتر است از ساندویچ هایی با ارزش غذایی بالا مانند نان و پنیر گردو، ساندویچ مرغ، تخم مرغ و... به آنها داد.

۲ مصرف میوه ها به ویژه میوه هایی که حاوی ویتامین C هستند در میان وعده صبح مناسب تر است.

۳ خوردن شیرینی و مواد غذایی حاوی قندهای ساده (قند، شکر، آبنبات، شکلات) سبب پوسیدگی دندان و کاهش اشتهای کودکان می شود.

۴ آموختن اصول بهداشت فردی و استفاده از آب آشامیدنی سالم و نگهداری غذای داده شده به کودک در شرایط بهداشتی از موارد مهم و ضروری هستند.

۵ باکمی صرف وقت میان وعده مناسبی برای زمانی که کودکتان در مدرسه است، ترتیب ببینید.

۶ میان وعده غذایی باید به راحتی قابل حمل باشد، مصرف آن راحت بوده و در زمان کوتاه زنگ تفریح یا ورزش مورد استفاده قرار گیرد. در این خصوص از سلیقه و میل کودک خود نیز جویا شوید.

۷ یکی از نیم چاشت های بسیار مناسب گذاشتن چند عدد خرما همراه با گردو می باشد. خرما دارای کلسیم، منیزیوم، فسفر، آهن و ویتامین های زیادی است به دلیل انرژی بخش بودن، حمل راحت، استفاده سریع، مصرف آن در زنگ های تفریح و قبل از زنگ ورزش مفید است.

۸ هویج، منبع ارزانی از ویتامین A است و والدین می توانند از آن در برنامه غذایی روزانه کودکشان استفاده کنند.

۹ گذاشتن حداقل یک نوع میوه فصل مثل سیب یا مرکبات مانند پرتقال، نارنگی، لیموشیرین، موز و گلابی نیز توصیه می شود. مصرف سیب باعث پاک کردن مواد غذایی از دندان ها خواهد شد.

۱۰ رشد سریع کودکان همراه با افزایش در میزان کل آهن بدن می باشد کمبود آهن باعث احساس خستگی، رنگ پریدگی، ضعف حافظه و تمرکز می شود و این مواد با جبران کمبود آهن سبب شادابی و افزایش هوش خواهند شد بهترین نوع آهن قابل جذب در غذاهای حیوانی مثل گوشت، مرغ و جگر است.

۱۱ میوه های خشک نظیر برگه هلو، آلو، انجیر، توت خشک، کشمش، نخودچی و مغز میوه ها مانند گردو، فندق، بادام تهیه کنید و به تناوب مقدار کمی از آن را روزانه برای کودک خود بگذارید. این مواد خوراکی دارای مقدار زیادی آهن است و مصرف آن بین دو وعده غذای اصلی بسیار مفید است. انجیر خشک هم از مواد مغذی است که معمولا کودکان از خوردن آن استقبال می کنند. انجیر دارای کلسیم، آهن، فسفر، پتاسیم، پروتئین، چربی، قند و ویتامین است.

۱۲ یک لقمه آماده از نان و پنیر و گردو یا سیب زمینی پخته که به راحتی می توان آن را در منزل تهیه کرد همیشه در مدرسه به عنوان یک نیم چاشت لذیذ و مناسب می باشد.

به طور کلی رژیم غذایی باید انرژی کافی برای رسیدن به رشد و تکامل مطلوب، بدون چربی اضافی را فراهم کند و باید اهمیت زیادی بر مصرف میوه و سبزی ها، فرآورده های غلات با دانه کامل، فرآورده های لبنی با چربی کم، حبوبات و گوشت کم چرب ماهی و ماکیان داده شود.


==================================================================

==================================================================



راهکارهایی برای تنظیم زمان خواب دانش آموزان






همه ما، در هر سن و جایگاهی، تحول را به سادگی نمی‌پذیریم و تحول برایمان ، با اضطراب و هیجانی نهفته و گاه بارز و آزاردهنده ،همراه است. فرا رسیدن فصل درس و مدرسه برای کلاس اولی‌ها، تحولی بزرگ و برای با تجربه‌ها و دانش‌آموزان دیگر، دغدغه‌ای مجدد، پس از استراحت و تعطیلی تابستان است. در این بین ، لزوم تغییر در زمان خواب و استراحت کودکان ،هنگام شروع مدرسه و امتناع و لجبازی خاص آنها در مقابل خواب و استراحت، حکایتی به قدمت تاریخ دارد. اگر با آغاز درس و مدرسه همراه شود، به معضلی آزاردهنده تبدیل می‌شود.در بررسی که در پی می‌آید، راهکارهایی برای تنظیم زمان خواب و استراحت دانش‌آموزان در هفته‌های اول شروع سال تحصیلی ارائه شده است.


● خواب، معضلی کودکانه

با شروع فصل پاییز و فرا رسیدن سال تحصیلی جدید، یکی از مشکلات والدین - یعنی تنظیم زمان خواب و استراحت کودکان - نیز از راه می‌رسد. تغییری که چندان خوشایند کودکان نیست.
برای کلاس اولی‌ها ،تاکنون زمان مشخص برای خواب و بیداری وجود نداشته، که اگر هم داشته، با هر تفریج و گردشی به سادگی تغییر یافته و به هم خورده است. کمی بزرگ‌ها نیز، پس از سه ماه تعطیلی، علاقه‌ای به خوابیدن در زمان مشخص ندارند، چرا که به طور ذاتی از قرار گرفتن در چارچوب و قوانین می‌گریزند...
ایجاد تحول به صورت تدریجی، بهترین و آسان‌ترین شیوه تنظیم ساعت خواب و بیداری کودکان است.

● نخستین حرکت‌های به سوی نظم

خواب و استراحت کافی و در نتیجه شاداب بودن کودک، فراگیری بیشتر کودک را در پی دارد. اما پژوهش‌ها نشان می‌‌دهد، ۲۵ درصد کودکان و والدین آنها ،بر سر مسئله خواب با مشکل روبه رو هستند، پژوهشگران راهکارهای ساده‌ای را برای تنظیم خواب کودک به این شرح ارائه می‌کنند:
▪ روی زمان خوابی که برای فرزندتان در نظر گرفته‌اید، تأکید داشته باشید، حتی اگر با مخالفت او رو به رو شدید. امّا تأکید شما نباید به صورت تحکم و دعوا بیان شود، بلکه با برنامه‌ریزی درست و گوشزد کردن زمان خواب و استراحت، به نتیجه مطلوب می‌رسید.
▪ در مقابل لجبازی فرزندتان صبر داشته باشید، دعوا و مجادله راه حل صحیحی نیست.
▪ از والدین موفقی که برنامه منظمی برای فرزندانشان در نظر گرفته و در اجرای آن نیز موفق بوده‌اند، کمک بگیرید.
▪ برای مدتی همراه فرزندتان بخوابید و بعد از به خواب رفتن او، از کنارش بلند شوید. در واقع مقدمات خواب مثل مسواک زدن، پوشیدن لباس خواب و ... را همراه او انجام بدهید تا به گمان اینکه همراه شما می‌خوابد، لجبازی نکند. این کار دروغ گفتن به کودک نیست . همراه شدن و اطمینان دادن به او است.

● چرا کودکان از خواب می‌گریزند؟

بسیاری از کودکان با وجود خستگی زیاد و خواب‌آلودگی، خوابیدن را دوست ندارند و برای بیدار ماندن با خود و دیگران نبرد می‌کنند.
دلیل این رفتار، پرتحرک بودن ذاتی کودکان و علاقه آنها به جستجو کردن، شناختن، کنجکاوی و بازی و تفریح است و به همین دلیل فکر می‌کنند با خوابیدن فرصت دست یافتن به تازه‌ها از دست می‌رود. از طرفی دوست دارند بزرگ بودن را تجربه کنند و همه آنها را کودک نپندارند.
روان شناسان به دلیل این شناخت‌ها، تأکید دارند که زمان خواب و بیداری کودکان باید براساس ویژگی‌های فردی آنها و میزان نیاز آنها به خواب یا به اصطلاح «ضریب خواب» تنظیم شود . این تفاوت‌های فردی نیز چندان متفاوت نبوده و می‌توان با اندکی تفاوت، برنامه دقیق و منظمی را در نظر گرفت. به ‌طور مثال، متوسط نیاز یک کودک ۵ ساله به خواب و استراحت، ۱۱ ساعت در طول شب است. بنابراین اگر کودک باید ساعت ۷ صبح برای رفتن به مهد کودک یا مدرسه آماده شود، باید ساعت ۸ شب خوابیده باشد. بنابراین با توجه به ویژگی‌های فردی، میزان تحرک هر کودک و خصوصیات خاص او زمان مناسبی را برای خواب و استراحت او در نظر گرفت. مشورت با متخصص اطفال نیز شیوه مناسبی است.

● تنظیم زمان مناسب

تنظیم زمان مشخص برای خواب، ساعت بیولوژیک بدن را تنظیم کرده و ساعت خواب و بیداری کودک به طور طبیعی پس از گذشت مدتی منظم می‌شود.
اشاره کردیم که یک کودک ۵ساله به ۱۱ساعت خواب در طول شب نیاز دارد، از این رو می‌توان برنامه منظمی را به این شکل برایش در نظر گرفت:
▪ ۳۰/۷ دقیقه شب، نوشیدنی گرمی مثل یک لیوان شیر (چای اصلاً توصیه نمی‌شود) به او بدهید، سپس از او بخواهید مسواک زده و به دستشویی برود. او را به رختخواب هدایت کنید و برایش کتاب بخوانید (کتاب‌های ترسناک اصلاً توصیه نمی‌شود).▪ ساعت ۸، چراغ اتاق فرزندتان را خاموش کنید.

▪ اگر این برنامه به‌طور مرتب و هر شب در ساعت معین تکرار شود، به عادتی فراموش نشدنی در کودک تبدیل می‌شود که پس از مدتی بدون نیاز به همراهی یا تذکر شما انجام ‌می‌شود.

▪ هنگامی که فرزندتان خوابید، از ایجاد هر گونه سر و صدای ناگهانی جداً بپرهیزید، چرا که از خواب پریدن کودک باعث به هم ریختن زمان خواب او و کسلی و کلافگی او می‌شود.

● تختخواب فقط برای خوابیدن است

با وجود تأکید روان شناسان برای تنظیم زمان مشخص برای خوابیدن کودک، اما نباید نکته‌ای را فراموش کرد و آن اینکه کودک باید زمانی به رختخواب برود که کاملاً آماده خوابیدن است، یعنی اینقدر خسته و خواب آلوده باشد که به محض رفتن به رختخواب، بخوابد.

از طرفی نباید زمانی که کودک برای خوابیدن آماده است، کنار والدین و یا در اتاقش تلویزیون تماشا کند، به ویژه اگر در کنار والدینش و بدون آماده شدن برای خواب و یا دراز کشیدن در تخت خود، تلویزیون تماشا کرده و با همان وضعیت بخوابد.

به عقیده روان شناسان، زمانی که کودک در مکانی غیر از تخت خود به خواب رفته و نیمه‌های شب، در رختخواب خود بیدار شود، زمان و مکان را گم کرده و با «خواب گردی» سعی می‌کند به طور ناخود‌آگاه به مکان اولیه خود باز گردد، تکرار این وضعیت کودک را خواب گرد خواهد کرد.یکی دیگر از مشکلات والدین، امتناع کودکان از خوابیدن در تخت‌شان است. این امتناع با آغاز فصل مدرسه به ویژه در کلاس اولی‌ها نمود بیشتری می‌یابد، بنابراین والدین باید صبر و حوصله بیشتری به خرج بدهند. برای اینکه با آغاز فصل مدرسه، این مشکل بر مشکلات دیگر افزوده نشود، بهتر است از مدت‌ها قبل ،کودک را به خوابیدن در تخت خود عادت بدهیم تا با شروع مدرسه، مشکل امتناع کودک از خوابیدن در تخت خود برطرف شود.

بنابراین پس از آماده شدن کودک برای خواب، او را به رختخوابش هدایت کنید تا بدون تغییر وضعیت بخوابد.


● خستگی، کلیدی برای خواب خوب

اشاره کردیم که کودک باید کاملاً خسته باشد تا خوب و راحت بخوابد. برای این منظور تنظیم برنامه‌ها باید در جهت تخلیه انرژی کودک باشد. پس لازم است تا عصرها برنامه‌های پرتحرک و ساعات پایانی شب، برنامه‌های کم تحرک‌تر در نظر گرفته شود.

بازی‌های پر تحرکی مثل دوچرخه سواری، فوتبال، بسکتبال، شنا و ... بهترین گزینه است. اما کمی قبل از خواب، مطالعه کتاب، بازی با پازل و... توصیه می‌شود.

در حقیقت همان‌طور که بازی‌های پرتحرک، انرژی کودک را تخلیه می‌کند، بازی‌های آرام، ذهن او را برای خواب و استراحت آماده می‌کند. بازی با کامپیوتر و بازی‌هایی از این دست، پیش از خواب به هیچ وجه توصیه نمی‌شود. هر چند با شروع مدرسه نمی‌توان این برنامه‌ها را مانند قبل دنبال کرد، اما با برنامه‌ریزی صحیح می‌توان حداقل نیم ساعت را به بازی‌های پرتحرک اختصاص داد.

خواب و استراحت تنها زمانی انرژی از دست رفته کودک را به او باز می‌گرداند که کودک خوابی آرام و شیرین داشته باشد، بنابراین کمی مدارا و برنامه‌ریزی صحیح، خواب شیرینی را برای کودک رقم خواهد زد.


===================================================================
===================================================================



نکتة ۱: زمان‌ و‌ ‌مدت انجام تکلیف برای دانش‌آموزان براساس تفاوت‌های فردی، دورة تحصیلی و شرایط مدرسه و معلم‌ها متفاوت است. تعیین زمانی محدود و متناسب با شرایط، کمک می‌کند که از هشدار‌ دادن مکرر به آن‌ها و عصبانیت بپرهیزید.
 
نکتة ۲: انجام تکلیف شب و آمادگی قبل و پس از درس، باید از همان سال‌های آغاز تحصیل، جای ثابتی در برنامة روزانه فرزندان شما داشته باشد. قدرت تمرکز در افراد متفاوت است. هر کودکی تنها می‌تواند حواسش را برای لحظاتی جمع کند و فقط در زمان محدودی روی موضوع تمرکز داشته باشد.
 
نکتة ۳: این‌که فرزند شما چه مدتی می‌تواند تمرکز داشته باشد تا تکالیف خانه‌اش را انجام دهد، به سن و از همه مهم‌تر به شخصیت کلی او بستگی دارد. بیشتر بچه‌هایی که با استراحت‌های کوتاه دو تا سه دقیقه‌ای که پس از هر ۱۰تا ۱۵ دقیقه به خود می‌دهند (مثلاً در این فاصله چیزی می‌نوشند، راه می‌روند و...)، به طور شگفت‌آوری متمرکز می‌مانند.۱
بچه‌های ۶تا ۸ ساله، حداکثر ۴۰دقیقه؛ بچه‌های ۹ تا ۱۱ ساله، حداکثر ۶۰دقیقه و بچه‌های ۱۲ تا ۱۴ ساله، حداکثر ۹۰ دقیقه می‌توانند تمرکز کنند. البته فرزندان بالای ۱۴ سال شما بیشتر از این هم می‌توانند متمرکز باقی بمانند و این زمان به طور عادی برای انجام تکالیف متداول یک شب کافی است. دقت کنید که استراحت‌های کوتاه، ضمن آن‌که می‌توانند تنش‌زدایی کنند و به تمرکز بهتر بینجامند، نباید حواس را پرت کنند و مانع کارایی مفید کودک شوند.
 
نکتة ۴: زمان یادگیری به سن و توانایی فردی کودک شما در سرعت نوشتن و یادگیری در رشته‌ها و درس‌های گوناگون بستگی دارد. براساس پژوهش‌های انجام‌شده، زمان‌های زیر با اندکی تفاوت، در بسیاری از جوامع دیده شده است:
* دانش‌آموزان پایه‌های اول و دوم: ۳۰ دقیقه یادگیری/ ۱۵دقیقه وقفه/ ۲۰دقیقه یادگیری.
* دانش‌آموزان پایه‌های سوم و چهارم: ۴۵ دقیقه یادگیری/ ۱۵دقیقه وقفه/ ۲۰دقیقه یادگیری.
* دانش‌آموزان پایه‌های پنجم وششم:۶۰دقیقه یادگیری/ ۱۵دقیقهوقفه/ ۳۰دقیقه.یادگیری.
* دانش‌آموزانپایه‌های هفتم تا نهم:۶۰ دقیقه یادگیری/ ۱۵دقیقه وقفه/ ۶۰دقیقه یادگیری.
البته امکان افزایش زمان برای پایه‌های بالاتر، براساس مداومت و کسب تجربه‌های گوناگون وجود دارد.
 
نکتة ۵: حتماً زمان انجام تکالیف خانة فرزندتان را مشخص کنید و پس از این‌که قسمت بیشتر تکالیف توسط او انجام شد، استراحت طولانی‌تری به مدت ۱۵دقیقه برایش در نظر بگیرید. در هر صورت، طوری برنامه‌ریزی کنید که زمان زیادی صرف انجام تکالیف خانه نشود. این‌که هر بعدازظهر کودک مجبور شود ساعت‌ها به دفتر و کتاب خود بچسبد، باعث وحشت او می‌شود. این زمان زیاد، فقط به تلف کردن وقت و به رؤیا فرو رفتن منجر می‌شود و دیگر، یادگیری حاصل نمی‌شود. 
 
نکتة ۶: با یک آزمایش ساده و در ضمن سرگرم‌کننده، می‌توانید پی ببرید که فرزند شما واقعاً به چه مقدار وقت برای انجام تکالیف معمولش نیاز دارد. قبل از این‌که زمان جدید یادگیری را تعیین کنید، از فرزندتان بخواهید دو هفتۀ تمام این نکات را یادداشت کند:
- فکر می‌کنی امروز در چه مدتی تکالیفت را انجام می‌دهی؟
- ساعت شروع تکلیف کی بود؟
- چند بار کارت را متوقف کردی؟ فکر می‌کنی در مجموع چند دقیقه شد؟
- ساعت پایان تکالیف کی بود؟
    این‌که کودک خود حدس بزند و حدسش را امتحان کند، برای همۀ بچه‌ها بسیار سرگرم‌کننده است. یک اثر جانبی مثبت این کار، آن است که احساس کودک از زمان، اصلاح می‌شود. هم‌چنین بیشتر 
وقت‌ها، تکلیف سریع‌تر انجام می‌شود و از همه مهم‌تر، پس از دو هفته، شما میانگین تقریبی دقیقی دارید که می‌توانید طبق آن برنامه‌ریزی کنید.
 
نکتة ۷: دقت کنید که زمان انجام تکالیف شب و بازی فرزندتان را تعیین کنید تا از سهل‌انگاری او جلوگیری شود و یادگیری و انجام تکالیف، حالت مسابقه پیدا نکند.
 
نکتة  ۸: به هر نحو ممکن، نگذارید فرزندتان روی میزش ساعت زنگ‌دار بگذارد و احتمالاً پس از نیم ساعت با صدای زنگ ساعت از جا بپرد و برای استراحت برود. بیشتر وقت‌ها، وقفه‌ها کاملاً خودبه‌خودی به وجود می‌آیند. این وقفه‌ها به طور معمول بین کارهای گوناگون مانند نشستن، خواندن یا آموختن درس، با بروز عدم تمرکز، خستگی یا تنش عضلانی به وجود می‌آید. هم‌چنین وقتی کودک با انبوه غلط‌ها یا مسائل حل‌نشده روبه‌رو می‌شود نیز، خودبه‌خود دچار وقفه می‌شود.
  بسیاری از کودکان اصلاً نمی‌خواهند در حین انجام تکلیف، وقفۀ طولانی داشته باشند، چون احساس می‌کنند که از فضای یادگیری خارج می‌شوند. بعضی‌ها نیز بیش از ۲۰دقیقه تمرکز برای کار کردن را تحمل نمی‌کنند. به همین دلیل، لازم است که زمان استراحت را برحسب احتیاج فرزندتان تعیین کنید. 
 
 
نکتة ۹: بسیاری از بچه‌ها، وقفه‌های کوتاهی نیز برای فکر کردن یا خیال‌بافی دارند. از این وقفه‌ها باید استفاده کرد. بیشتر وقت‌ها، فقط یک یا دو دقیقه کافی است که فرزندتان دوباره سرحال بیاید. از این وقفه‌های کوچک خلاق پشتیبانی کنید. مثل وقتی که کودک یک تکه سیب، چند تا آب‌نبات یا پاستیل و نوشیدنی مورد علاقه‌اش را کنار گذاشته که آرام‌آرام بخورد، نشان می‌دهد که او می‌خواهد با تمرکز کار کند. مزاحم او نشوید.
 
نکتة ۱۰: اگر فرزند شما زودتر از برنامه، تکالیفش را انجام دهد، یک موفقیت فوق‌العاده به دست آورده‌اید. در این حال، اجازه دهید باز هم کتاب بخواند، کیف مدرسه‌اش را مرتب کند یا نقاشی بکشد. بچه‌ها در این قبیل مواقع دل‌شان می‌خواهد کاملاً آزاد باشند. در واقع وقتی کار روزانه‌اش را با موفقیت انجام داده است، تعطیلی او آغاز شده و معلوم است که می‌تواند هر کاری، از جمله بازی بکند.
 
نکتة ۱۱: اگر فرزند شما تکلیفش را در زمان تعیین‌شده تمام نکرد، باید کماکان بین ۱۰تا ۲۰ دقیقه (و در مورد بچه‌های پایه‌های بالاتر، حتی کمی بیشتر) به کارش ادامه دهد. این اتفاق بیشتر موقعی رخ می‌دهد که انجام تکلیف، توأم با یادگیری است و احتیاج به فکر کردن دارد. در این موارد، باید کار اضافة کودک‌تان را با یک پاداش کوچک مثل یک خوراکی ساده همراهی کنید. وقتی فرزندتان مدت زیادی با تکالیفش کلنجار رفت، به کمکش بروید و استراحتی به او بدهید. اگر متوجه شدید که آن روز واقعاً تکالیفش زیاد است و از عهدة آن برنمی‌آید، مجبور نیست کارش را تمام کند. یادداشت کوتاهی برای معلمش بنویسید و او را در جریان بگذارید. 
 
نکتة ۱۲: وقتی که فرزند شما مجبور باشد مثلاً پس از یک بیماری یا برای امتحان روز بعد، بیشتر از قبل درس بخواند، اجازه دهید که حتماً پس از انجام تکالیف و زمان درس‌ خواندن، استراحتی نسبتاً طولانی کند که در آن مدت بتواند حسابی تخلیه شود. 
 
نکتة ۱۳: کتاب‌های داستانی، کمیک‌استریپ، شعر و سایر علائق شخصی کودک‌تان را از او دریغ نکنید. هیچ وقت فرزندتان را مجبور نکنید که به جای خواندن کتاب کارتونی یا پلیسی که دوست دارد، شب‌ها هم کتاب‌های درسی‌اش را بخواند.
 
نکتة ۱۴: رسم‌ها و عادت‌های خاص خانوادة شما مثل زمان خوردن شام، وقت آمدن پدر، زمان خواب و... می‌توانند در انجام اثربخش تکالیف و فعالیت‌های یادگیری فرزندتان مؤثر باشند. سعی کنید ثابت ماندن این زمان‌ها را جدی بگیرید و سایر برنامه‌های خودتان را با آن‌ها هماهنگ کنید.  
 
نکتة ۱۵: وقتی هر روز سر ساعت یک‌ونیم بعد‌ازظهر ناهار می‌خوریم، خود‌به‌خود در این ساعت اشتهای خوردن پیدا می‌کنیم. این موضوع تقریباً کمتر به این ربط دارد که حالا واقعاً بدن ما به غذا احتیاج دارد یا نه. هم‌چنین وقتی سعی می‌کنید که هر روز صبح‌ها، سر ساعت شش‌ونیم، یک ربع در بوستان محل‌تان بدوید، اول به ساعت زنگ‌دار و سپس به نظم و مداومتی شدید نیاز دارید. ولی به‌تدریج، این کار به ‌صورت احتیاج در می‌آید، شما به طور خودکار بیدار می‌شوید و می‌خواهید هر چه سریع‌تر بیرون بروید و در هوای روح‌بخش بوستان بدوید.
    از قدرت عادت‌ها در کارهای مربوط به فرزندتان نیز استفاده کنید. با فرزندتان قرار بگذارید که هر روز در مدت زمان معینی، تکالیفش را انجام دهد و به او کمک کنید این زمان را حفظ کند. پس از چند هفته مداومت، فرزند شما دیگر کوچک‌ترین مشکلی با این برنامه نخواهد داشت و دلش خواهد خواست مثلاً سر ساعت ۴ بعدازظهر، سروقت تکالیفش برود.
 
نکتة ۱۶: قبل از آن‌که با کودک‌تان بنشینید و قاعدة جدیدی برای انجام تکلیف‌های او پیدا کنید، اول باید خودتان به طور دقیق بدانید که چه می‌خواهید و چرا می‌خواهید؟
    فهرستی از دلایلی را که می‌خواهید در طول یک هفته وضعیت فعلی را تغییر دهید، بنویسید. در این فهرست می‌توان این موارد را ذکر کرد:      
    من می‌خواهم کودکم یک برنامۀ زمانی برای انجام تکالیفش داشته باشد، زیرا:
 * پس از آن، در مدرسه وضعیت درسی بهتری خواهد داشت.
 * لذت بیشتری از یادگیری خواهد برد.
 * از این موش و گربه‌بازی و دعوای دائمی خسته شده‌ام.
 * باعث شده است در برنامة زمانی افراد دیگر خانواده، آشفتگی به وجود بیاید.
 * می‌ترسم که فرزندم امسال قبول نشود یا به شرایط مطلوبی از یادگیری دست پیدا نکند.
 * گمان می‌کنم که فرزندم بی‌نظم است و به انضباط بیشتری نیاز دارد.
 * دنبال زمانی می‌گردم که لااقل عصرها، بتوانم اوقات فراغتی برای خانواده‌ام دست‌وپا کنم.
 * ... .
این فهرست مهم است، چون می‌توانید اگر واقعاً خواستار تغییری هستید، با فرزندتان بحث کنید. 
 
نکتة ۱۷: اگر مدت‌هاست که چگونگی انجام تکالیف شب توسط فرزندتان به موضوع پیچیده‌ای در خانوادۀ شما تبدیل شده است، برای عوض کردن عادت‌های قدیمی به وقت احتیاج دارید و باید با احتیاط این کار را انجام دهید. حتی اگر کاری سخت به نظر برسد، گاهی لازم است مدتی از تلاش برای تغییر وضعیت دست بردارید و اجازه دهید اوضاع به شرایط آرامش باز گردد. بعد از این مدت می‌توانید به روش‌های دیگر بیندیشید و در صورت لزوم از مشورت افراد صاحب‌نظر استفاده کنید.
 
نکتة ۱۸: در نظر داشته باشید که مدرسه، تکلیف شب و یادگیری، اول از همه جزو حیطة زندگی فرزند شماست. به همین دلیل هم، خود او باید بتواند تعیین کند که چه زمانی مایل است انجام آن را به عهده بگیرد، ولی اجازه ندهید کودک‌تان بیش از حد در تصمیم‌گیری آزاد باشد. برای او روشن کنید که هر روز ساعت مشخصی به انجام تکالیف و یادگیری اختصاص می‌یابد و او باید خودش را با این برنامه تطبیق دهد. شما هم می‌توانید برحسب سن فرزندتان، خواسته‌های او را کم‌وبیش رعایت کنید. بنابراین، در یک زمان مناسب، مثلاً در یکی از روزهای تعطیلات آخر هفته، با فرزندتان بنشینید و دربارة برنامه‌های جدیدی که برای سامان‌دهی تکالیفش در ذهن دارید، با او گفت‌‌وگو کنید.
 
نکتة ۱۹: بهترین زمان برای شروعی تازه در نگرش به چگونگی انجام تکالیف را پیدا کنید. برای این‌که کسی روی برنامة جدیدی که برای یادگیری مؤثرتر باشد، کار کند، علاوه بر مقداری وقت، به انگیزة مثبتی که بتواند آن را به خوبی اجرا کند، نیز نیاز دارد. طبیعی است که بهترین شرایط، آغاز یک سال تحصیلی جدید، پایان یک تعطیلات، روز تولد یا یک تغییر قابل توجه مانند رفتن به سر کار جدید، منزل جدید، تغییر دکوراسیون اتاق و... باشد. مهم این است که تغییر در عادت‌های انجام تکالیف را با یک تغییر مثبت دیگر همراه سازید.
 
نکتة ۲۰: اگر به هر دلیلی لازم باشد برای امور درسی و انجام تکالیف فرزندتان برنامه‌ریزی کنید، به هیچ‌وجه این کار را به صورت اجباری انجام ندهید، زیرا ضمانت اجرایی نخواهد داشت. باید شرایطی پیش بیاید که فرزندتان خودش نسبت به برنامه‌ریزی احساس نیاز کند و برای چنین کاری پیش‌قدم شود.
    در اقدام عملی برای برنامه‌ریزی هم، سعی کنید فقط نقش راهنما داشته باشید. راهنمایی شما زمانی مؤثرتر خواهد بود که:
 اول- منطقی رفتار کنید و برنامه را به صورت مجموعه‌ای از فعالیت‌های زیاد و جزیی درنیاورید. 
دوم- مراقب رفتارهای احساسی و هیجانی فرزندتان باشید.
به طور معمول، کودکان و به‌خصوص نوجوانان در آغاز برنامه‌ریزی بسیار پرشور و با انرژی وارد گود می‌شوند، ولی این رویه چندان طول نمی‌کشد.
 
نکتة ۲۱: تجربه ثابت کرده است، غالباً کسانی که به جز امور مدرسه و تحصیل، در سایر موارد نیز مسئولیت‌هایی را بر عهده دارند، نسبت به افرادی که در چنین شرایطی قرار ندارند، به مراتب بهتر از عهدة انجام وظایف‌شان برمی‌آیند. به این ترتیب، خوب است مسئولیت انجام برخی امور را به فرزندتان بسپارید. برای این کار بهتر است فهرستی از کارهایی را که او می‌تواند انجام دهد، در اختیارش قرار دهید و از او بخواهید کاری را که بیشتر به آن علاقه‌مند است، انتخاب کند. سپس شرایط انجام کار و انتظارات خود را از او بازگو كنید و جزییات آن را شرح دهید. به این ترتیب می‌توانید امیدوار باشید که او با انجام وظیفۀ تازه‌اش (هر چند بسیار ساده و معمولی و مانند جمع کردن وسایل شام از سرمیز باشد) مسئولیت‌پذیری بیشتری پیدا کند.
 
نکتة ۲۲: گاهی بد نیست برای پیدا کردن راه‌حل مشکل انجام ندادن تکلیف فرزندتان، او را محور مشاوره قرار دهید و بپرسید چرا در این مورد بی‌اعتناست. برای این کار، سؤالات ساده‌ای بیان کنید. مثلاً بپرسید آیا تو هم فکر می‌کنی که ما در مورد انجام ندادن تکلیف تو مشکلی داریم؟ فکر می‌کنی چرا این مشکل وجود دارد؟ اگر با سکوت او رو‌به‌رو شدید، مثال‌هایی را به شكل کوتاه و مستقیم ذکر کنید. مثلاً بگویید چنین مشکلی ممکن است به خاطر سخت ‌بودن تکلیف باشد، شاید هم تو علاقه‌ای به آن در خودت احساس نکردی؟! ممکن است مشکلی در مدرسه داشته باشی؟ شاید هم من مزاحم تو هستم؟!
    چنین گفت‌‌وگوهایی، اغلب به ایجاد پل‌های ارتباطی بیشتر بین شما منجر و نیز باعث می‌شود فرزندتان در مقابل تصمیم‌های جدید مقاومت نکند.   


پا‌نوشت:
۱. دو شیوة مطالعه و یادگیری وجود دارد: متراکم و فاصله‌دار. در شیوة متراکم، فرد وقتی شروع به مطالعه می‌کند، تا زمانی که فرصت دارد. پیش می‌رود و استراحتی برای خود در نظر نمی‌گیرد. اما فرد در شیوة فاصله‌دار، زمان‌هایی برای مطالعه و زمان‌هایی نیز برای استراحت در نظر می‌گیرد. مثلاً اگر ۳ساعت وقت دارد، بعد از هر مطالعة ۶۰-۵۰دقیقه‌ای یک فرصت ۱۵ دقیقه‌ای به خود می‌دهد. البته نسبت بین زمان‌های مطالعه و استراحت بستگی به دورة آموزشی و ویژگی‌های فردی دانش‌آموزان دارد. بیشتر دانش‌آموزان ایرانی در مطالعه و یادگیری به روش‌های متراکم  عادت دارند.